Deel 2
“Hebt u hem gelezen?” vroeg Fatima.
Judith schudde haar hoofd. “Hij is dicht. Mijn moeder heeft uw naam erop gezet, dus volgens mij is hij voor u.”
Fatima pakte de envelop aan. Ze voelde zich ongemakkelijk. Ze kende Elisabeth nauwelijks. Drie jaar lang hadden ze misschien twintig woorden met elkaar gewisseld en nu stond haar naam in een schrift vol observaties en op een verzegelde brief.
“Misschien moet ik wachten tot ze zelf kan vertellen wat erin staat.”
“Dat zou kunnen.”
“Wat zou u doen?”
Judith glimlachte flauwtjes. “Ik heb de afgelopen twee weken ontdekt dat mijn moeder een compleet geheim ochtendleven had. Ik ben niet meer de juiste persoon voor verstandige adviezen.”
Fatima stopte de envelop in haar tas.
Ze hield het precies drie uur vol.
Tijdens haar lunchpauze ging ze in haar auto zitten en maakte hem open.
Beste Fatima,
Je zult het waarschijnlijk vreemd vinden dat ik je schrijf terwijl we elkaar nauwelijks kennen. Dat is het ook.
Fatima glimlachte ondanks zichzelf.
Ik zit niet iedere ochtend bij die halte omdat ik ergens heen moet. Ik zit er omdat mijn man daar voor het laatst op de bus is gestapt.
Elisabeth schreef dat haar man Pieter negen jaar eerder iedere ochtend bus 12 nam naar het station. Op een donderdag in oktober had ze hem zoals altijd uitgezwaaid. Hij stapte om 07.41 uur in.
Die middag kreeg hij op zijn werk een hersenbloeding.
Hij kwam nooit meer thuis.
De eerste maanden kon ik niet naar de halte kijken. Daarna begon ik er juist naartoe te lopen. Eerst op zijn verjaardag. Toen op onze trouwdag. Uiteindelijk steeds vaker.
Op een ochtend zag Elisabeth Fatima.
Je stond precies op de plek waar Pieter altijd stond. Je was kwaad op de bus omdat hij te laat was. Pieter deed dat ook. Alsof de chauffeur persoonlijk zijn ochtend wilde verpesten.
Fatima lachte zacht.
Daarna kwam de reden waarom Elisabeth haar was blijven opmerken.
Op die ochtend was Fatima hoogzwanger geweest.
Dat klopte.
Bijna drie jaar geleden was ze zeven maanden zwanger geweest van haar tweede kind.
Een paar weken later zag ik je niet meer. Ik dacht dat je met verlof was. Toen je na lange tijd terugkwam, had je geen buik meer, maar ook geen kinderwagen. Je stond alleen bij de halte en je huilde.
Fatima stopte met lezen.
Het geluid van de parkeerplaats om haar heen verdween.
Ze had er met Elisabeth nooit over gesproken.
Bijna niemand op haar werk wist het.
Haar zoon Adam was na 32 weken zwangerschap stil geboren.
De maanden daarna waren een waas geweest. Fatima herinnerde zich nauwelijks haar eerste werkdag. Wel de bushalte. Ze had daar gestaan en gedacht dat de hele wereld krankzinnig was omdat alles gewoon doorging.
Bussen reden.
Mensen gingen naar hun werk.
De bakker verkocht brood.
Terwijl Adam dood was.
Ze las verder.
Ik wilde naar je toe lopen. Ik deed het niet. Ik wist niet wat er gebeurd was en was bang iets verkeerds te zeggen.
Daar heb ik later vaak spijt van gehad.
Fatima veegde haar wang af.
Daarna begon ik iedere ochtend op je te letten. Niet uit nieuwsgierigheid. Ik wilde gewoon zien dat je er nog was.
Fatima moest de brief even neerleggen.
Toen begreep ze ineens iets.
De oude vrouw op het bankje was voor haar altijd achtergrond geweest.
Blijkbaar was dat andersom niet zo.
Langzaam zag ik je weer lachen. Eerst zelden. Later vaker. Op een ochtend had je een foto in je hand en liet je hem aan de buschauffeur zien. Een baby. Ik hoorde dat je dochter Sara heette.
Fatima sloeg haar ogen.
Twee jaar na Adam was Sara geboren.
Die ochtend ben ik thuis gekomen en heb ik voor het eerst in maanden hardop tegen Pieter gepraat.
Ik zei: zie je wel, soms gaat een leven toch verder zonder dat wat ervoor kwam verdwijnt.
Fatima huilde nu echt.
De laatste alinea was kort.
Ik wilde je dit vertellen omdat ik steeds ouder word en jij waarschijnlijk nooit hebt geweten dat je iemand geholpen hebt door simpelweg iedere ochtend verder te gaan.
Jij dacht misschien dat ik op de bus wachtte.
Eigenlijk wachtte ik iedere ochtend even op het leven.
En heel vaak kwam jij als eerste voorbij.
Fatima bleef lang in haar auto zitten.
Die avond belde ze Judith.
“Ik wil uw moeder graag bezoeken.”
Drie dagen later ging ze naar het revalidatiecentrum.
Elisabeth zat bij het raam in een rolstoel. Haar grijze haar was netjes gekamd en op het tafeltje naast haar stond een kop thee.
Toen Fatima binnenkwam, keek ze verbaasd.
“Hallo,” zei Fatima.
Elisabeth herkende haar onmiddellijk.
“De vrouw van 07.38.”
Fatima begon te lachen.
“Dus zo heet ik?”
Elisabeth werd rood. “Judith heeft dat schrift gevonden.”
“Ja.”
“Wat gênant.”
“Een beetje.”
“Sorry.”
“Niet nodig.”
Fatima ging zitten.
“En ik heb uw brief gelezen.”
Elisabeth keek naar haar handen.
“Die wilde ik maandag geven.”
“Dat begreep ik.”
“Toen viel ik zondagavond van de trap. Zeer slechte planning.”
Fatima schoot in de lach.
Daarna vertelde ze voor het eerst aan Elisabeth over Adam. Niet alles. Alleen genoeg.
Elisabeth luisterde.
Toen zei ze: “Ik wist het niet.”
“Nee.”
“Ik dacht het wel.”
Fatima knikte.
“Waarom heeft u nooit iets gevraagd?”
“Omdat verdriet soms van iemand zelf is. Je kunt niet zomaar binnenlopen omdat je toevallig de deur ziet.”
Fatima dacht daar even over na.
“Maar u bleef wel kijken.”
“Ja.”
“Waarom?”
Elisabeth glimlachte.
“Omdat ik wilde weten of je op een dag weer zou lachen.”
Ze praatten bijna een uur.
Toen Fatima opstond, vroeg Elisabeth: “Rijdt bus 12 nog steeds altijd te laat?”
“Uiteraard.”
“Mooi. Sommige dingen moeten betrouwbaar blijven.”
Bij de deur draaide Fatima zich om.
“Als u weer kunt lopen, gaat u dan terug naar het bankje?”
Elisabeth keek uit het raam.
“Ik weet het niet.”
“Waarom niet?”
“Misschien heb ik er lang genoeg gezeten.”
Twee maanden later liep Fatima op een dinsdagochtend de hoek om.
Op het bankje zat Elisabeth.
Rode tas naast zich.
Donkere jas.
Fatima begon automatisch te glimlachen.
“U bent terug.”
“Voor één keer.”
Fatima ging naast haar zitten.
“Waarom één keer?”
Elisabeth keek op haar horloge.
07.38 uur.
“Omdat ik vandaag ergens naartoe moet.”
“Met de bus?”
“Ja.”
“Waarheen?”
Elisabeth glimlachte.
“Dat vertel ik je als hij komt.”
Bus 12 verscheen om de hoek.
Maar toen de deuren opengingen, bleef Elisabeth zitten.
“Gaat u niet?”
“Nog niet.”
Ze wees naar de plek naast zich.
“Jij ook niet.”
Fatima keek haar verbaasd aan.
“Dan kom ik te laat op mijn werk.”
“Dat overleef je.”
“Waar wachten we op?”
Elisabeth keek naar de overkant.
Daar kwam Judith aanlopen.
Naast haar liep een man die Fatima niet kende. Hij duwde een kinderwagen.
Elisabeth stond voorzichtig op.
“Dat is mijn zoon.”
“U heeft een zoon?”
“Ja. Woont al twaalf jaar in Canada.”
De man stak zijn hand op.
Elisabeths gezicht veranderde volledig toen ze hem zag.
“Hij is vannacht aangekomen.”
Fatima keek naar de kinderwagen.
“En dat?”
“Mijn eerste achterkleindochter.”
Elisabeths ogen werden vochtig.
“Ik heb haar nog nooit vastgehouden.”
Bus 12 sloot de deuren en reed weg.
Geen van beiden stapte in.