Woensdagochtend stond Lotte om kwart over tien al naar buiten te kijken.
Ze vond zichzelf belachelijk.
Marieke had niet gezegd dat ze zou komen.
Ze had alleen gevraagd of Herman er zou zijn.
Dat was alles.
Om vijfentwintig over tien zette Lotte alvast twee kopjes klaar.
Daan keek haar aan.
“Vroeg vandaag.”
“Ik weet het.”
“Komt je vriend zo?”
“Waarschijnlijk.”
“En waarom kijk jij alsof er elk moment een vliegtuig op het terras landt?”
“Bemoei je met je broodjes.”
“Dat doe ik al.”
Precies om half elf ging de deur open.
Herman.
Donkergrijze jas.
Overhemd onder zijn trui.
Iets bleker dan vroeger, maar verder precies zoals iedere woensdag.
Lotte voelde haar hart sneller kloppen.
“Goedemorgen.”
“Goedemorgen.”
“Twee?”
Herman keek haar even aan.
“Twee.”
Ze zette de koffie neer.
Zwart voor hem.
Met melk, zonder suiker, aan de overkant.
Herman pakte de krant.
Alsof dit een gewone woensdag was.
Lotte keek naar buiten.
Geen Marieke.
Om twintig voor elf kwam een jonge moeder binnen met een kinderwagen.
Niet Marieke.
Vijf minuten later een man met een laptop.
Niet Marieke.
Om kwart voor elf begon Herman aan zijn tweede pagina van de krant.
Lotte kon nauwelijks opletten toen iemand twee cappuccino’s bestelde.
“Je hebt daar nu drie keer naar gekeken,” zei Daan.
“Waarnaar?”
“Naar de deur.”
“Niet waar.”
“Vier keer.”
“Wil jij de vaatwasser doen?”
“Ik zeg al niets meer.”
Hij liep lachend weg.
Lotte keek naar Herman.
Hij had geen idee.
Dat vond ze misschien nog het ergste.
Vijf voor elf.
De koffie tegenover hem was koud.
Marieke kwam niet.
Lotte voelde teleurstelling alsof zíj degene was op wie gewacht werd.
Misschien had het telefoongesprek haar juist bang gemaakt.
Misschien was zestien jaar inderdaad te groot om met één deurbelletje boven een cafédeur te overbruggen.
Herman vouwde zijn krant dicht.
Normaal betekende dat dat hij bijna vertrok.
Lotte pakte een doekje.
Ze wilde iets doen.
Niet kijken.
Niet wachten.
Toen ging de deur open.
De vrouw bleef in de ingang staan.
Midden veertig.
Donkere jas.
Bruin haar tot op haar schouders.
Geen tas.
Geen paraplu.
Ze keek niet rond alsof ze een tafel zocht.
Ze keek rechtstreeks naar Herman.
Lotte wist het meteen.
Marieke.
Herman had haar nog niet gezien.
Hij zocht in zijn jaszak naar zijn portemonnee.
Lotte bleef stokstijf staan.
De vrouw deed één stap naar voren.
Toen nog één.
Haar gezicht was bleek.
Ze keek alsof ze ieder moment kon omdraaien.
Lotte wilde bijna naar haar toe lopen.
Maar ze deed niets.
Dit was niet meer van haar.
Marieke stopte naast de tafel.
Herman keek eerst naar haar jas.
Toen langzaam omhoog.
Lotte zag zijn gezicht veranderen.
Geen verwarring.
Geen twijfel.
Hij herkende haar onmiddellijk.
“Marieke?”
Zijn stem was nauwelijks hoorbaar.
Marieke keek naar het kopje tegenover hem.
Toen naar haar vader.
“Nog steeds met melk?”
Herman knipperde snel.
“Geen suiker.”
Marieke trok de stoel naar achteren.
De stoel die zeven jaar lang leeg was gebleven.
Ze ging zitten.
Niemand zei iets.
Lotte draaide zich om.
Daan stond achter haar.
“Is dat—”
“Ja.”
Hij keek.
“Jeetje.”
“Niet staren.”
“Jij staart zelf.”
“Ik werk hier.”
“Ik ook.”
Ze pakte hem bij zijn arm en trok hem mee naar achteren.
“Laat ze.”
De eerste minuten spraken vader en dochter nauwelijks.
Herman schoof het kopje iets dichter naar Marieke.
“Die is koud.”
“Dat geeft niet.”
“Ik kan een nieuwe bestellen.”
“Nee.”
Ze pakte het kopje met beide handen.
“Deze is goed.”
Herman keek naar haar.
“Ik dacht dat je niet zou komen.”
“Ik ook.”
Hij glimlachte heel even.
Toen verdween die weer.
“Ik weet niet wat ik moet zeggen.”
Marieke keek naar de koffie.
“Dat is nieuw.”
Herman liet een zacht lachje horen.
“Dat heb ik verdiend.”
“Waarschijnlijk.”
Weer stilte.
Lotte hield zich bezig met het schoonmaken van de koffiemachine.
Langzaam.
Veel langzamer dan nodig.
Ze wilde niet luisteren.
Maar het café was klein.
“Het spijt me,” zei Herman.
Marieke keek hem aan.
“Waarvan?”
“Alles.”
“Dat is nogal breed.”
“Van wat ik die avond heb gezegd.”
“Alleen dat?”
Herman zweeg.
Marieke knikte.
“Precies.”
Hij keek naar zijn handen.
“En van alle jaren daarna.”
“Je hebt geschreven.”
“Ja.”
“Ik ook.”
Herman keek op.
“Wat?”
Marieke slikte.
“Ik heb jou geschreven.”
“Wanneer?”
“Vanuit Australië.”
Herman fronste.
“Nee.”
“Jawel.”
“Ik heb nooit iets gekregen.”
“Dat weet ik.”
“Ik heb je adres…”
“Pap, luister.”
Het woord pap raakte hem zichtbaar.
Herman zei niets meer.
Marieke vertelde over de brieven.
De eerste had ze drie weken na haar aankomst geschreven.
Ze was nog steeds woedend.
Maar ook ongelukkig.
Ze miste haar moeder.
En ondanks alles miste ze haar vader.
In de brief had ze geschreven:
“Ik weet niet wanneer ik terugkom. Maar ik wil niet dat dit het laatste is wat we ooit tegen elkaar hebben gezegd.”
Geen antwoord.
Dus schreef ze opnieuw.
En opnieuw.
Soms boos.
Soms verdrietig.
Soms maar een paar regels.
“Elf brieven,” zei ze.
Herman staarde haar aan.
“Ik heb er geen één gezien.”
“Dat weet ik.”
“Hoe?”
Marieke haalde diep adem.
“Tante Els.”
Herman verstijfde.
“Mijn zus?”
“Ja.”
“Wat heeft zij ermee te maken?”
“Blijkbaar heel veel.”
Els woonde destijds in hetzelfde appartementencomplex als Herman.
Na Anneke’s dood hielp ze haar broer met van alles.
Administratie.
Boodschappen.
Post als Herman een paar dagen weg was.
Marieke had haar eerste brieven naar haar vaders oude adres gestuurd.
Een deel kwam retour.
Dus belde ze haar tante.
“Els zei dat jij niets van me wilde weten.”
Herman keek haar verbijsterd aan.
“Dat heb ik nooit gezegd.”
“Dat weet ik nu.”
“Waarom zou ze dat zeggen?”
“Omdat zij vond dat ik je in de steek had gelaten.”
Herman schudde zijn hoofd.
“Nee.”
“Jaren later, toen ze ziek was, heeft ze het me verteld.”
“Wat?”
“Dat ze een aantal brieven zelf heeft teruggestuurd.”
Herman keek alsof iemand hem geslagen had.
“Waarom?”
“Omdat ze vond dat jij rust nodig had.”
“Rust?”
“En omdat ze kwaad op mij was.”
Herman sloot zijn ogen.
“God…”
“Ze had nog vier brieven bewaard.”
“Vier?”
“Ja.”
“Heb je die?”
Marieke knikte.
“Thuis.”
Herman keek naar haar.
“Zestien jaar.”
“Ik weet het.”
“Ik dacht dat jij…”
“Ik dacht hetzelfde over jou.”
Een tijdje zei geen van beiden iets.
Toen vroeg Herman:
“Waarom kwam je niet toen je mijn brief kreeg?”
Marieke keek naar de tafel.
“Dat is mijn deel.”
“Wat bedoel je?”
“Toen ik begreep wat tante Els had gedaan, was ik woedend.”
“Op haar?”
“Op iedereen.”
Ze lachte bitter.
“En eerlijk gezegd ook op jou.”
“Waarom op mij?”
“Omdat jij ook had kunnen komen.”
Herman knikte.
“Dat is waar.”
“Je wist dat ik terug in Nederland was.”
“Ja.”
“Je had mijn adres.”
“Ja.”
“Maar je stuurde een brief.”
“Ik was bang.”
“Ik ook.”
Hun ogen ontmoetten elkaar.
“Daar waren we dan goed in,” zei Marieke.
Herman glimlachte verdrietig.
“Blijkbaar.”
Marieke vertelde dat ze meerdere keren naar het café was gereden.
De eerste keer bijna zes jaar geleden.
Ze had aan de overkant geparkeerd.
Door het raam zag ze Herman zitten.
Twee kopjes koffie.
“Ik kon gewoon niet uitstappen.”
“Waarom niet?”
“Wat moest ik zeggen?”
“Hallo?”
Marieke trok een wenkbrauw op.
Herman knikte.
“Domme vraag.”
“Een beetje.”
“En daarna?”
“Ik ben vaker gekomen.”
“Hoe vaak?”
“Ik weet het niet.”
“Tien keer?”
“Misschien.”
“Twintig?”
Marieke keek weg.
“Meer.”
Herman staarde haar aan.
“Je zat daar?”
Ze wees door het raam.
“Meestal daar.”
“En je zag me?”
“Ja.”
“Waarom ben je nooit binnengekomen?”
Marieke’s ogen vulden zich met tranen.
“Omdat iedere keer dat ik je zag, ik dacht: volgende week.”
Herman knikte langzaam.
“Dat ken ik.”
Lotte bracht zonder iets te vragen twee glazen water.
Marieke keek naar haar.
“Dank je.”
Herman keek van Marieke naar Lotte.
Toen fronste hij.
“Wisten jullie hiervan?”
Lotte verstijfde.
“Eh…”
Marieke redde haar.
“Ik heb haar gisteren gebeld.”
Herman keek naar Lotte.
“Heb jij haar gezocht?”
“Nee.”
“Ze heeft mij echt niet gezocht,” zei Marieke.
“Hoe wist je dan van haar?”
“Via haar moeder.”
Herman keek alsof hij een schema nodig had.
“Dit wordt ingewikkeld.”
“Nogal,” zei Lotte.
“Maar u had gezegd dat ik me er niet mee mocht bemoeien.”
“Dat klopt.”
“Dat heb ik ook niet gedaan.”
Daan kuchte achter de bar.
Lotte keek hem dreigend aan.
“Bijna niet.”
Herman begon te lachen.
Zacht eerst.
Toen harder.
Marieke keek hem aan.
En ineens lachte zij ook.
Het was waarschijnlijk de eerste keer in zestien jaar dat ze samen lachten.
Daarna werd het moeilijker.
Marieke vertelde over Australië.
Over Thomas.
Over de scheiding.
Herman vertelde hoe hij na Anneke’s dood nauwelijks wist wat hij met zichzelf aan moest.
Ze praatten over dingen die ze hadden gemist.
Verjaardagen.
Een verhuizing.
Een nieuwe baan.
Een operatie van Herman.
En toen vroeg hij:
“Die kinderfiets.”
Marieke verstijfde.
“Welke kinderfiets?”
“Jaren geleden. Voor je huis.”
Ze begreep het.
“Je bent daar geweest.”
“Ja.”
“Wanneer?”
“Ik weet het niet meer precies. Zeven jaar geleden.”
Marieke keek hem ongelovig aan.
“Je stond voor mijn huis?”
“Bijna twintig minuten.”
“Waarom heb je niet aangebeld?”
“Vanwege die fiets.”
“Wat was er met die fiets?”
Herman slikte.
“Ik dacht dat je misschien een kind had.”
Marieke zei niets.
Herman keek haar aan.
“Had je dat?”
Ze knikte.
Heel langzaam.
Herman werd doodstil.
“Heb je…?”
Zijn stem brak.
“Heb ik een kleinkind?”
Marieke keek naar haar handen.
“Ja.”
Herman sloot zijn ogen.
Lotte keek weg.
Dit voelde te privé om zelfs vanaf de bar mee te krijgen.
“Een jongen?” vroeg Herman.
“Een meisje.”
“Hoe heet ze?”
“Eva.”
“Hoe oud?”
“Vijftien.”
Herman keek naar zijn dochter.
“Vijftien.”
“Ja.”
Hij wreef met een hand over zijn gezicht.
“Ik heb vijftien jaar…”
“Pap.”
“Ik heb haar hele jeugd gemist.”
“Ja.”
Marieke zei het niet hard.
Maar ze maakte het ook niet zachter.
Herman knikte.
“Dat heb ik aan mezelf te danken.”
“Niet alleen.”
“Voor een groot deel wel.”
Marieke keek hem lang aan.
“Ze weet van je.”
Hij keek op.
“Wat?”
“Eva weet dat ze een opa heeft.”
Herman zei niets.
“Ze heeft zelfs een foto van jou.”
“Welke?”
“Die van jou en mam op jullie 25e trouwdag.”
Herman begon opnieuw te huilen.
“Wil ze me ontmoeten?”
Marieke keek naar hem.
“Dat weet ik niet.”
Hij knikte.
“Begrijpelijk.”
“Ze is nieuwsgierig.”
“Dat is al iets.”
“Maar ik ga haar nergens toe dwingen.”
“Dat moet je ook niet doen.”
Herman pakte zijn zakdoek.
“Als ze ooit wil…”
Hij keek naar de lege plek op tafel waar het tweede kopje had gestaan.
Marieke zag het.
“Geen derde koffie alvast klaarzetten.”
Herman glimlachte.
“Nee.”
“Dat meisje drinkt trouwens geen koffie.”
“Wat dan?”
“Chocolademelk.”
“Dat kan hier vast ook.”
Lotte stak vanaf de bar haar hand op.
“Zeker.”
Marieke lachte.
Ze bleven bijna twee uur.
Toen Marieke opstond, stond Herman ook op.
Even stonden ze tegenover elkaar.
Onwennig.
Alsof ze niet wisten hoe je afscheid neemt van iemand die je zestien jaar niet hebt gezien en morgen misschien opnieuw ziet.
Marieke zette uiteindelijk zelf een stap naar voren.
Ze sloeg haar armen om haar vader.
Herman verstijfde één seconde.
Toen hield hij haar vast.
Lotte draaide zich om en deed alsof de glazen ineens dringend gepoetst moesten worden.
Daan stond naast haar.
“Ben je aan het huilen?”
“Nee.”
“Je bent aan het huilen.”
“Ga broodjes smeren.”
“Het is twee uur.”
“Dan smeer je broodjes voor morgen.”
De volgende woensdag kwam Herman niet alleen.
Marieke liep naast hem.
Lotte keek naar de tafel.
“Ik neem aan twee koffie?”
Herman keek naar zijn dochter.
Marieke trok haar jas uit.
“Met melk.”
“Geen suiker,” zei Herman.
“Dat weet ik zelf nog wel.”
Ze gingen tegenover elkaar zitten.
Voor het eerst hoefde Lotte geen koffie weg te gooien.
Drie weken later ging de deur opnieuw om half elf open.
Herman kwam binnen.
Daarachter Marieke.
En achter haar liep een meisje van een jaar of vijftien.
Lang donker haar.
Spijkerjas.
Ze keek om zich heen alsof ze niet helemaal begreep waarom een café ineens zo belangrijk kon zijn.
Herman straalde.
“Lotte.”
“Goedemorgen.”
Hij wees naar het meisje.
“Dit is Eva.”
Eva glimlachte voorzichtig.
“Hoi.”
“Hoi.”
Lotte pakte automatisch twee kopjes.
Herman ging zitten.
Marieke tegenover hem.
Eva schoof een stoel aan.
Herman keek naar de twee koffies die Lotte neerzette.
Toen naar zijn kleindochter.
“Drink jij koffie?”
Eva trok een vies gezicht.
“Nee.”
“Gelukkig maar. Je bent vijftien.”
“Opa, bijna iedereen in mijn klas drinkt koffie.”
Het woord kwam zo achteloos.
Opa.
Herman keek naar haar alsof hij dat ene woord wilde bewaren.
Toen draaide hij zich naar Lotte.
“Ze drinkt chocolademelk.”
“Met slagroom?” vroeg Lotte.
Eva knikte enthousiast.
Herman keek naar de twee kopjes koffie.
Naar zijn dochter.
Naar zijn kleindochter.
En glimlachte.
“Maak er toch maar drie van.”